Przy wyborze instytucji, w której ma być prowadzony rachunek lub zaciągnięte finansowanie, sama nazwa banku nie zawsze mówi sporo o jego strukturze. W polskim systemie funkcjonują w głównej mierze banki komercyjne oraz podmioty działające na zasadach spółdzielczych. Bank spółdzielczy ma formę prawną spółdzielni, co wpływa na sposób jego organizacji, relacje właścicielskie a także udział członków w funkcjonowaniu instytucji.
Nie jest to jednak osobna dziedzina usług inwestycyjnych przeznaczona tylko dla określonej grupy osób. Taki bank może prowadzić rachunki, przyjmować depozyty czy udzielać kredytów, a dokładny zakres działalności uzależniony jest od obowiązujących regulacji a także zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce różnice między poszczególnymi bankami najlepiej prześledzić na kilku poziomach, ponieważ sama forma organizacyjna nie opisuje wszystkich cech codziennej obsługi.
Kwestia tego, czym różni się bank spółdzielczy od banku komercyjnego, zaczyna się od struktury własnościowej. W banku spółdzielczym funkcjonują członkowie spółdzielni, którzy posiadają udziały i mają określone prawa wynikające ze statutu oraz przepisów. Nie trzeba ponadto utożsamiać członkostwa ze codziennym korzystaniem z rachunku. Osoba posiadająca konto może być klientem, nie będąc członkiem spółdzielni. W banku komercyjnym konstrukcja właścicielska jest inna, ponieważ instytucja funkcjonuje najczęściej w formie spółki akcyjnej i jest powiązana z akcjonariuszami. Ta różnica może wydawać się odległa od codziennych operacji, niemniej jednak ma znaczenie przy rozumieniu tego, kto formalnie uczestniczy w strukturze banku i według jakich zasad podejmowane są niektóre decyzje.
Drugim elementem jest zakres działania a także związki z lokalnym rynkiem. Bankowość spółdzielcza przez wiele lat rozwijała się głównie w mniejszych miejscowościach, gdzie istotną część klientów stanowiły gospodarstwa rolne, lokalne firmy a także mieszkańcy danego regionu. Obecnie zakres usług jest szerszy, a poszczególne banki mogą różnić się wielkością, obszarem działania i wykorzystywanymi kanałami obsługi. W praktyce nie można więc przyjąć, że właściwie każdy bank spółdzielczy będzie miał identyczną propozycję lub identyczny sposób kontaktu z klientem. Przy analizowaniu dokładnie określonej usługi trzeba sprawdzić jej warunki, ponieważ opłaty, oprocentowanie, oczekiwania dotyczące dokumentów czy dostępność poszczególnych funkcji mogą się między instytucjami w ogromnym stopniu różnić. Lokalny charakter działalności także nie oznacza w sposób automatyczny ograniczonego dostępu do bankowości elektronicznej czy płatności bezgotówkowych.
Znaczenie ma także sposób, w jaki bank spółdzielczy jest powiązany z systemem ochrony i nadzoru nad sektorem bankowym. Jako bank działa w ramach przepisów regulujących działalność bankową, a jego funkcjonowanie nie powinno być utożsamiane z działalnością innych podmiotów inwestycyjnych wyłącznie dlatego, że też posługują się określeniem „spółdzielczy”. Z punktu widzenia klienta istotne jest dokładne rozpoznanie charakteru zawieranej umowy oraz roli, w jakiej występuje wobec instytucji. Inne znaczenie mają prawa wynikające ze zwykłego korzystania z produktu bankowego, a inne uprawnienia powiązane z członkostwem w spółdzielni. Dopiero uwzględnienie tych kwestii pokazuje, czym odbiega bank spółdzielczy nie tylko pod względem nazwy, lecz też organizacji, struktury właścicielskiej i sposobu funkcjonowania na rynku finansowym.
Warto zobaczyć: bank spółdzielczy.
